Muris Muvazaası Nedir?
Muris muvazaası, bir kişinin malvarlığını mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla yaptığı ve gerçekte bağış niteliği taşıyan işlemi, satış gibi göstermesidir. Bu işlemde amaç, görünürde satış yapılmış gibi göstererek, malın hukuken bağış gibi el değiştirmesini sağlamaktır. Türk hukukunda bu tür muvazaalı işlemler geçersizdir.
Yasal Dayanak
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davaları, Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay içtihatları doğrultusunda şekillenmiştir. Her ne kadar doğrudan bir kanun maddesi olmasa da, Türk Borçlar Kanunu m.19-20’de düzenlenen muvazaa hükümleri ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatları davaların temelini oluşturur.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 17.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı, muris muvazaası davalarında yol gösterici niteliktedir.
Davanın Şartları
Bir tapu iptal ve tescil davasının muris muvazaası nedeniyle açılabilmesi için şu şartlar aranır:
1. Görünürde Satış İşlemi Olması
2. Gerçek İrade Bağış Olması
3. Muvazaa Kastı
4. Mirasçının Sıfatı
Davanın Tarafları
Davacı: Yasal mirasçılar
Davalı: Taşınmazı devralan kişi (veya devralan hayatta değilse onun mirasçıları)
Davanın Konusu ve Amaç
Bu dava ile murisin yaptığı muvazaalı işlem nedeniyle tapuda yapılan satış işleminin iptali ve taşınmazın miras payına göre tescili talep edilir. Amaç, tapunun gerçek hak sahipleri olan mirasçılar adına düzeltilmesidir.
İspat Yükü ve Deliller
Muris muvazaası davası bir hukuki sebebe dayalı tapu iptal davası olduğundan, ispat yükü davacıdadır. Delil olarak:
– Tanık beyanları
– Taraflar arasındaki ilişki
– Murisin ekonomik durumu
– Taşınmaz bedelinin ödenip ödenmediği
– Murisin önceki beyan ve davranışları
– Satışın piyasa rayicinin çok altında olması gibi olgular dikkate alınır.
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süre
Muris muvazaası nedeniyle açılacak davalar her zaman açılabilir. Bu davalarda zamanaşımı ya da hak düşürücü süre bulunmamaktadır.
Muris muvazaası, mirasçılar arasında adaletsizliğe neden olabilecek, hukuken geçersiz sayılan bir işlemdir. Mirasçılar, bu tür durumlarda tapunun iptali ve kendi adlarına tescili için dava açabilirler. Bu davaların başarıya ulaşabilmesi için, muvazaanın varlığını açıkça ortaya koyacak güçlü delillerle dava açılması ve hukuki destek alınması büyük önem taşır.
Kaynakça
– Türk Borçlar Kanunu m.19-20
– Yargıtay 17.04.1974 Tarihli 1/2 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı
– Yargıtay İçtihatları
– Türk Medeni Kanunu
